Koningspython Verzorgingsgids

Python regius

De koningspython, ook wel ball python genoemd, is een van de meest gehouden slangen in de hobby. Deze middelgrote wurgslang uit West- en Centraal-Afrika staat bekend om zijn relatief rustige karakter, compact formaat en indrukwekkende patronen. Ze danken hun naam aan hun typische verdedigingshouding: bij gevaar rollen ze zich op tot een strakke bal.

Met de juiste zorg kunnen koningspythons 20–30 jaar oud worden en een fascinerend, relatief rustig terrariumdier vormen.

Algemene Informatie

  • Lengte volwassen: 120–150 cm (soms tot 180 cm)

  • Gewicht: 1–2 kg (grote vrouwtjes soms 3+ kg)

  • Levensduur: 20–30 jaar (gemiddeld 25 jaar bij goede zorg)

  • Herkomst: West- en Centraal-Afrika (savanne- en bosgebieden)

  • Gedrag: schemer- en nachtactief, vaak teruggetrokken in schuilplaatsen overdag

  • Karakter: over het algemeen rustig en handelbaar, maar soms kieskeurige eters

Terrarium & Huisvesting

Minimale afmetingen terrarium (voor een volwassen dier):
120 x 60 x 60 cm (LxDxH)

Voor jonge dieren (tot ±1 jaar):
60 x 40 x 40 cm is voldoende, maar begin niet te groot: te veel ruimte kan stress veroorzaken.

Belangrijke inrichtingselementen:

  • Stevige schuilplaatsen aan zowel de warme als de koele kant

  • Brede ligplekken voor warmte-opname

  • Takken of stevige klimstructuren (ze klimmen soms, zeker jonge dieren)

  • Waterbak groot genoeg om in te kunnen liggen

  • Bodembedekking die vocht kan vasthouden (zie hieronder)

Verlichting & UVB

Koningspythons zijn nachtactieve dieren en hebben geen sterke UVB-belichting nodig. Wel kan een lage dosis UVB (2–5%) bijdragen aan natuurlijker gedrag en betere vitamine D3-huishouding.

Aanbevolen:

  • LED of T5-daglichtlamp voor dag-nacht ritme (12 uur licht / 12 uur donker)

  • Optioneel: zwakke UVB-lamp (Arcadia ShadeDweller 2.5% of Forest 6%)

Temperatuur & Verwarming

Koningspythons zijn afkomstig uit savanne- en bosgebieden in West- en Centraal-Afrika. Daar hebben ze warme dagen, koelere nachten en microklimaten (schuilen in holen, termietenheuvels en ondergrondse gangen). In gevangenschap moeten we dat temperatuurverloop en die keuzevrijheid nabootsen.

Zone Temperatuur
Baskingplek 31–33°C
Warme zone 28–30°C
Koelere zone 24–26°C
Nacht 22–24°C

Het belangrijkste is dat de slang zelf kan kiezen: warmte om te verteren, koelte om af te koelen.

Verwarmingsmethoden

  • Warmtemat (met thermostaat!)

    • Plaats onder ⅓ van het terrarium

    • Geeft constante bodembedekkingstemperatuur (25–30 °C)

    • Altijd met thermostaat → voorkomt verbranding

  • Warmtelamp / keramische lamp

    • Verwarmt lucht & oppervlakken (nodig in hogere terraria)

    • Lamp altijd buiten bereik van de slang en beveiligd met een gaaskooi

  • Keramische heaters of warmtepaneel

    • Verwarmen zonder licht → ideaal voor nacht

    • Altijd thermostaat gebruiken

Meten en regelen

  • Gebruik meerdere thermometers: één in de warme kant, één in de koele kant

  • Infraroodpistool: handig om oppervlakken (steen, takken, substraat) te checken

  • Thermostaten: essentieel voor veiligheid, geen lamp of mat zonder!

Veelgemaakte fouten

  • Te lage nachttemperaturen (<20 °C) → verteringsproblemen, stress

  • Geen gradiënt (alles overal even warm) → slang kan zichzelf niet reguleren

  • Verwarmingssteen → grote kans op brandwonden, absoluut vermijden

Luchtvochtigheid

Koningspythons komen uit gebieden met gematigde luchtvochtigheid: in savannes en bosranden kan de lucht overdag droger zijn, maar in holen en tijdens regenseizoenen stijgt de vochtigheid sterk.

Periode Ideale luchtvochtigheid
Dag 50–60%
Tijdens vervelling 65–75%

Altijd meten met een digitale hygrometer (analoge wijzers zijn onnauwkeurig).

Hoe regelen

  • Waterbak: groot en deels op de warme kant → verhoogt luchtvochtigheid door verdamping

  • Sproeien: licht sproeien van substraat en decoratie wanneer het te droog wordt

  • Vochtig substraat: cypress mulch of kokosvezel houden beter vocht vast dan krantenpapier

  • Bevochtigde schuilplaats: bakje met vochtig mos – handig tijdens vervelling

Belang van balans

  • Te laag (<45%) → slechte vervellingen, droge huid, stress

  • Te hoog (>80%) zonder ventilatie → gevaar voor luchtweginfecties en schimmelvorming

  • Schommelingen zijn normaal: mag iets lager overdag en hoger ’s nachts, net zoals in hun natuurlijke leefgebied

Bodembedekking (Substraat)

Aanbevolen:

  • Cypress mulch

  • Kokosvezel (Coco Husk, Eco Earth)

  • Beukenhoutschors

  • Krantenpapier of keukenrol (praktisch bij quarantaine of jonge dieren)

Vermijd zand of scherp substraat (risico op inslikken & verstopping).

Inrichting & Verrijking

  • Schuilplaatsen: minimaal twee (warme én koele kant)

  • Waterbak: groot genoeg om volledig in te baden → vervangt ook sproeien tijdens vervelling

  • Klimstructuren: stevige takken of kurk (vooral voor juvenielen interessant)

  • Schone omgeving: regelmatig spot-cleanen, 1–2x per maand volledige bodembedekking vervangen

Voeding

Koningspythons zijn strikte carnivoren en eten uitsluitend kleine zoogdieren (en soms vogels). In gevangenschap bestaan hun menu’s bijna altijd uit muizen en ratten.

Voedingsschema:

Leeftijd Prooi Frequentie
0-6 mnd muizen (pinkies/fuzzies) 1x per 5–7 dagen
6+ mnd grote muizen / jonge ratten 1x per 7–10 dagen
1–3 jaar ratten van passende grootte 1x per 10–14 dagen
Volwassen ratten (gewicht ≈ 10–15% van slang) 1x per 2–4 weken

Vuistregel: prooi mag maximaal even dik zijn als het breedste deel van de slang.

Soorten voer

  • Muizen → vaak gebruikt voor jonge slangen, maar volwassen dieren hebben grotere prooien nodig

  • Ratten → meest geschikt voor volwassen koningspythons

  • Kuikens of hamsters → soms gebruikt als variatie bij moeilijke eters

Bevroren vs levend

  • Altijd ontdooide diepvriesprooien voeren (veilig & hygiënisch)

  • Levende prooien kunnen de slang ernstig verwonden → absoluut af te raden

Tips bij weigeren van voedsel

Koningspythons staan bekend als kieskeurige eters. Mogelijke oorzaken:

  • Stress (nieuw terrarium, te veel hanteren)

  • Te koud in het terrarium → slechte vertering, geen eetlust

  • Ruiters (vervelling) → vaak voedselweigering in deze periode

  • Seizoensgebonden vasten (vooral bij volwassen mannetjes in winter)

Zolang de slang niet snel afvalt en in goede conditie blijft, is tijdelijk weigeren normaal.

Belangrijke aandachtspunten

  • Voer altijd in het terrarium zelf – het idee van een aparte “voedingsbak” is een mythe

  • Geef de slang minimaal 48 uur rust na voeren (geen hanteren → risico op braken)

  • Let op tekenen van overvoeren (overgewicht, losse huidrollen) → pas de frequentie aan

Omgaan met je Koningspython

  • Rustige slangen die vaak goed te hanteren zijn

  • Laat nieuw aangekomen dieren minstens 2 weken volledig met rust

  • Nooit hanteren direct na het voeren (wacht min. 48 uur)

  • Ondersteun altijd het lichaam → niet knijpen of plots optillen

  • Bij stress kan de slang zich oprollen tot een bal (normaal verdedigingsgedrag)

Gezondheidsproblemen & Preventie

  • Vervellingsproblemen: te lage luchtvochtigheid → zorg voor vochtige schuilplek

  • Longontsteking: te hoge luchtvochtigheid of slechte ventilatie → symptomen: open bek ademen, piepen

  • Mijtinfecties: controleren bij nieuwe dieren → quarantaine verplicht

  • Weigeren van voedsel: vaak normaal, soms seizoensgebonden; zolang de slang niet vermagert, geen paniek

Het Belang van de Juiste Zorg voor je Koningspython

De koningspython is een van de meest geschikte slangen voor beginnende liefhebbers, dankzij zijn rustige aard, hanteerbaarheid en relatief compacte formaat. Toch zijn ze geen “makkelijk huisdier”: ze hebben specifieke eisen aan temperatuur, luchtvochtigheid, voeding en huisvesting.

Met een correct ingericht terrarium, een goed gereguleerd klimaat en een consistent voedingsschema kun je je koningspython tientallen jaren gezond houden. Het observeren van hun kalme, gracieuze bewegingen en natuurlijke gedragingen maakt hen tot een boeiend en waardevol terrariumdier.